Ներկայումս Հայաստանի Հանրապետությունում իրականացվում են հետևյալ հիմնական մասնագիտական կրթական ծրագրերը.

1. նախնական մասնագիտական (արհեստագործական),

2. միջին մասնագիտական,

3. բարձրագույն մասնագիտական,

4. հետբուհական մասնագիտական:

            Մասնագիտական կրթական ծրագրերը սահմանում են որոշակի մակարդակի և ուղղվածության կրթության բովանդակությունը, անհրաժեշտ գիտելիքների, կարողությունների և հմտությունների ծավալը և նպատակաուղղված են կրթության հանրակրթական և մասնագիտական մակարդակների հաջորդականության ապահովման միջոցով համապատասխան որակավորված մասնագետների պատրաստմանը, նրանց ներկայացվող կարողությունների և հմտությունների ձևավորմանը, ինչպես նաև գիտելիքների ծավալի ընդլայնմանն ու որակավորման բարձրացմանը:

ՆԱԽՆԱԿԱՆ  ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ  (ԱՐՀԵՍՏԱԳՈՐԾԱԿԱՆ)  ԵՎ  ՄԻՋԻՆ  ՄԱՍՆԱԳԻՏԱԿԱՆ ԿՐԹՈՒԹՅՈՒՆ

Նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) կրթության նպատակը նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) որակավորմամբ մասնագետներ պատրաստելն է: («Կրթության մասին» ՀՀ օրենք, Երևան, 1999)

Միջին մասնագիտական կրթության նպատակը առնվազն հիմնական ընդհանուր կրթության հիքի վրա նիջին մասնագիտական որակավորմամբ մասնագետներ պատրաստելն է: («Կրթության մասին» ՀՀ օրենք, Երևան, 1999):

            Նախնական մասնագիտական կրթության տևողությունը, կախված դիմորդների նախընթաց կրթությունից (հիմնական ընդհանուր կամ միջնակարգ (լրիվ)  ընդհանուր) և ընտրած մասնագիտությունից 1-3 տարի է: Այն իրականացվում է ուսումնարաններում և քոլեջներում:

            Միջին մասնագիտական կրթությունն իրականացվում է միջին մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում ՝  քոլեջներում  և ՄՄՈՒՀ:

ՄՄՈՒՀ-ներում ուսուցումն  իրագործվում է հիմնական ընդհանուր և միջնակարգ (լրիվ) ընդհանուր կրթության հիմքի վրա՝ ինչպես առկա, այնպես էլ հեռակա ուսուցման ձևերով: Ուսուցման տևողությունը, կախված սովորողների նախընթաց կրթությունից և ընտրած մասնագիտությունից, 1 տարի 10 ամսից մինչև 4 տարի 10 ամիս է:

            Այսօր գործում են 80 միջին և 27 նախնական մասնագետական կրթական ծրագրեր իրականացնող ուսումնական հաստատություններ, որոնցում սովորում է  համապատասխանաբար մոտ 28000 և 6500 ուսանող' հումանիտար, մանկավարժական, առողջապահական, տնտեսագիտական, արվեստի, տեխնիկական, տեխնոլոգիական մասնագիտական ուղղություններով: Շրջանավարտներին շնորհվում է արհեստավորի և  մասնագետի որակավորում:

            1991 թվականի համեմատությամբ  պետական ՄՄՈՒՀ-ների թիվն (68 հաստատություն) աճել է 17.6 տոկոսով, իսկ ուսանողների թիվը  նվազել է  31 տոկոսով (1991թվականին եղել է 40600 սովորող): Միջին մասնագիտական կրթության մասնաբաժինը կրթության բյուջեում կազմում է շուրջ  4 տոկոս:

            Միջին մասնագիտական կրթության ոլորտում իրականացրած բարեփոխումների արդյունքում հաստատվել է միջին մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների նոր ցանկը, որն ընդգրկում է 257 մասնագիտացիություն՝ 28 մասնագիտական խմբերում:

Մասնագիտական կրթության բովանդակությունը աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխանեցնելու նպատակով ՀՀ կրթության և գիտության նախարարության կողմից մշակվել  և ՀՀ կառավարության կողմից 2004թ. հավանության է արժանացել «Հայաստանի Հանրապետության նախնական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության և ուսուցման ռազմավարությունը», որը  նախնական մասնագիտական և միջին մասնագիտական (ՆՄՄԿ) կրթության ոլորտում բարեփոխումների իրականացման հիմք հանդասացավ: 

ՆՄՄԿ բարեփոխումների իրականացման էական քայլ է  «Նախնական մասնագիտական (արհեստագործական) և միջին մասնագիտական կրթության մասին» ՀՀ օրենքի  ընդունումն Աժ-ի կողմից 2005 թվականին: Օրենքը կարգավորում է ՆՄՄԿ համակարգում Հայաստանի Հանրապետության պետական քաղաքականության սկզբունքները, կազմակերպաիրավական և ֆինանսատնտեսական հիմքերը, իրավաբանական և ֆիզիկական անձաց իրավունքներն ու պարտականությունները: Հիմք ընդունելով ռազմավարության ու օրենքով սահմանված դրույթները' միջազգային կազմակերպությունների օժանդակությամբ մշակվել և ՀՀ ԿԳ նախարարության կողմից հավանության  է արժանացել «Հայաստանում մասնագիտական կրթության և ուսուցման արդիականացման գերակայությունները և 2005-2008թթ. գորոծողությունների պլանը»: Արդյունքում մշակվել և հաստատվել են ՆՄՄԿ ոլորտը կարգավորող ավելի քան 20 նորմատիվ փաստաթղթեր (ՀՀ կառավարության որոշումներ, հայեցակարգեր, ՀՀ վարչապետի որոշումներ, ՀՀ կրթության և գիտության նախարարի հրամաններ), որոնց հիման վրա հաստատվել են.

• միջին և նախնական մասնագիտական կրթության մասնագիտությունների ցանկն ըստ տևողության, որակավորումների և ուսուցման հիմքերի,
• քոլեջների բարձր առաջադիմություն ցուցաբերած շրջանավարտների համապատասխան բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ուսուցումը շարունակելու կարգը,
• միջին մասնագիտական պետական ուսումնական հաստատությունների կառավարման խորհրդի ձևավորման կարգը,
• միջին և նախնական մասնագիտական կրթության ավելի քան 20 մասնագիտության կրթական չափորոշիչները,
• միջին և նախանական մասնագիտական ուսումնական հաստատություններում պետական ամփոփիչ ստուգման կազմակերպման և անցկացման կարգը,
• «Մեծահասակների կրթության հայեցակարգը և ռազմավարությունը» և այլ փաստաթղթեր:

2006-2007թթ. գործել է «Աջակցություն Հայաստանում մասնագիտական կրթության և ուսուցման զարգացման ազգային կենտրոնի ստեղծմանը» ծրագիրը, որի նպատակն էր համապատասխան առաջարկություններ ներկայացնել մասնագիտական կրթության և ուսուցման զարգացման ազգային կենտրոնի ստեղծման անհրաժեշտության մասին: 2006 թվականից գործում է ՄԱԿ-ի Զարգացման Ծրագրի «Կրթություն ուղղված Հայաստանի ապագային»  ծրագիրը, որի հիմնական նպատակն է աջակցել ՆՄՄԿ ոլորտում տեղի ունեցող բարեփոխումներին: